Yurt dışı yazılım ve abonelik alımlarında belge ve KDV

LA Fish ekibi1 Kasım 20269 dk okuma

Hizmet yurt dışından geliyor, vergi neden Türkiye'de?

Küçük bir mimarlık ofisi düşünelim: projeleri yurt dışı merkezli bir bulut servisinde tutuyor, çizim yazılımına aylık abone, müşteri bulmak için de yabancı bir platformdan reklam alıyor. Ay sonunda gelen üç belge de yabancı dilde, hiçbirinde KDV satırı yok. İlk bakışta "yurt dışı alımı, KDV'si yok" gibi görünür. Oysa Katma Değer Vergisi Kanunu'nun bakış açısı farklıdır: verginin konusu Türkiye'de yapılan işlemlerdir ve kanunun 1. maddesi ticari faaliyet çerçevesindeki teslim ve hizmetlerin yanında her türlü mal ve hizmet ithalatını da kapsar.

Belirleyici olan hüküm, kanunun 6. maddesinin (b) bendidir. Bu bent uyarınca bir işlemin Türkiye'de yapılması, hizmetin Türkiye'de yapılmasını veya hizmetten Türkiye'de faydalanılmasını ifade eder. Yani hizmeti veren firmanın sunucusu nerede olursa olsun, hizmetten Türkiye'deki işletme yararlanıyorsa işlem Türkiye'de yapılmış sayılır. KDV Genel Uygulama Tebliği de aynı noktayı açıkça yazar: Türkiye'de ikametgâhı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi bulunmayanların yurt dışında yaptığı ancak Türkiye'de faydalanılan hizmetler KDV'ye tabidir.

Buradaki tek istisna, hizmetin kendisinin vergiden müstesna olması ya da hizmetin yurt dışında yapılıp yurt dışında faydalanılmasıdır. Türkiye'deki ofisin kullandığı bir bulut deposu ya da reklam hizmeti bu tanıma girmez; fayda Türkiye'dedir.

Sorumlu sıfatıyla KDV ve 2 No.lu beyanname

İşlem KDV'ye tabi olduğuna göre vergiyi kimin beyan edeceği sorusu kalır. Kural olarak mükellef hizmeti ifa edendir; ama satıcının Türkiye'de ikametgâhı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi yoktur, dolayısıyla beyanname verebileceği bir vergi dairesi de yoktur. Kanunun 9. maddesi bu durum için Hazine ve Maliye Bakanlığı'na vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutma yetkisi verir. Tebliğ bu yetkiyi tam tevkifat olarak uygular: KDV'nin tamamı, hizmetten faydalanan yurt içindeki muhatap tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilip ödenir.

Uygulamada en çok şaşırtan ayrıntı şudur: sorumlu sıfatıyla beyan için muhatabın KDV mükellefi olması şart değildir. Tebliğ, KDV mükellefiyeti bulunmayanların da bu hizmetler nedeniyle tevkifat yapıp 2 No.lu beyanname vermek zorunda olduğunu söyler; gerçek usulde KDV mükellefi olanlar bu beyan için 1015B, mükellefiyeti bulunmayanlar ise 9015 beyanname kodunu kullanır. Beyanname her ay verilmez: 2 No.lu KDV beyannamesi yalnızca tevkifata tabi işlemin bulunduğu dönemlerde verilir. Ayrıca bu beyannamede hiçbir surette indirim yapılamaz; tevkif edilen verginin tamamı beyan edilip vergi dairesine ödenir.

Matrah, hizmetin karşılığını teşkil eden bedeldir. Bedel döviz cinsindense kanunun 26. maddesi uyarınca vergiyi doğuran olayın meydana geldiği andaki cari kur üzerinden Türk Lirası'na çevrilir; vergiyi doğuran olay ise hizmetin yapılması ya da daha önce fatura düzenlenmişse belgenin düzenlenmesidir. Bir örnek: ofisimiz eylül ayında 200 dolarlık bir yazılım aboneliği ödüyor ve o günün kurunun 40 TL olduğunu varsayalım. Matrah 8.000 TL olur, hizmetin tabi olduğu oran yüzde 20 ise 1.600 TL KDV çıkar. Bu 1.600 TL eylül dönemi 2 No.lu beyannamesiyle beyan edilip ödenir; indirim hakkı varsa aynı tutar 1 No.lu beyannamede indirilir ve işletmenin üzerinde kalan gerçek maliyet 8.000 TL olur. Vergi, bir kalemi iki kez ödemek değil, yurt içi alımla yurt dışı alımı aynı noktaya getirmek içindir.

Beyan ve ödeme günleri

Süreler karışır, çünkü kanun metni ile pratikte uygulanan günler aynı değildir. Kanunun 41. maddesi, 2023 sonunda yapılan değişiklikten sonra vergi kesintisi yapmakla sorumlu tutulanlar için beyan gününü ayın yirmibirinci günü, 46. maddesi de ödeme gününü yirmiüçüncü gün olarak yazar. Gelir İdaresi Başkanlığı bu süreleri sirkülerle uzatmıştır; kurumun yayımladığı beyanname verme ve ödeme süreleri tablosunda geçerli günler şöyledir:

Buradaki sıralamanın bir sonucu var: 2 No.lu beyannamenin son günü, aynı dönemin 1 No.lu beyannamesinden önce gelir. Yani yurt dışı hizmetin KDV'sini ayın 25'ine kadar beyan edip ödeyen bir işletme, 28'ine kadar vereceği 1 No.lu beyannamede o tutarı indirim olarak gösterebilir. Son günün hafta sonu ya da resmî tatile denk gelmesi hâlinde süre ilk iş gününün sonuna kadar uzar; ay ay değişen bu günleri aylık vergi takvimi yazımızda topluca veriyoruz.

2024'te değişen kural: ödemeden indirim yok

Uzun yıllar boyunca sorumlu sıfatıyla beyan edilen KDV, beyan edildiği dönemde indirim konusu yapılıyordu; ödemenin yapılıp yapılmadığı indirim açısından belirleyici değildi. 27 Aralık 2023 tarihli 7491 sayılı Kanun'la bu değişti. Kanunun 30. maddesi, KDV Kanunu'nun indirimi düzenleyen 29. maddesine yeni bir bent ekleyerek indirilebilecek vergiler arasına "sorumlu sıfatıyla beyan edilerek ödenen" katma değer vergisini yazdı. Ödeme, artık indirimin şartıdır.

Gelir İdaresi ayrıntıyı 10 Şubat 2024'te yayımlanan 50 Seri No.lu tebliğle düzenledi. Ocak 2024 döneminden itibaren uygulama şöyle işliyor:

• Süresinde beyan, süresinde ödeme: vergi, 2 No.lu beyannamenin ait olduğu dönemin 1 No.lu beyannamesinde indirilir. Eylül dönemine ait KDV 25 Ekim'e kadar ödendiyse, eylül dönemi beyannamesinde indirilir.
• Süresinden sonra ödeme: vergi, ödemenin yapıldığı vergilendirme dönemine ait 1 No.lu beyannamede indirilir. Eylülün vergisi kasımda ödendiyse indirim kasım dönemine kayar.
• Kısmen ödeme: indirim yalnızca ödenen kısım itibarıyla yapılabilir.

Bu, bir takvim ayrıntısı gibi görünse de nakit akışını doğrudan etkiler. Yurt dışı aboneliklerin KDV'sini geciktiren bir işletme, hem gecikme zammı öder hem de indirimi sonraki aya atmış olur. Devreden KDV'si olmayan, her ay ödeyen bir işletmede bu kayma doğrudan o ayın ödenecek vergisini büyütür. KDV'nin üç kaleminin birbirine nasıl bağlandığını KDV indirimi yazımızda ayrıntılı anlatıyoruz.

Yabancı fatura deftere nasıl girer?

KDV tarafı kapandıktan sonra ikinci soru gelir: yabancı dilde, Türk mevzuatına göre düzenlenmemiş bir belge gider yazılabilir mi? Vergi Usul Kanunu'nun 227. maddesi kayıtların belgeyle tevsik edilmesini zorunlu tutar, 229 ve devamındaki maddeler de bu belgeleri tek tek sayar. Yurt dışındaki satıcı bu belgelerden birini düzenleyemeyeceği için Gelir İdaresi, konuya özelgelerle açıklık getirmiştir.

Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı'nın 27 Haziran 2016 tarihli özelgesi üç noktayı birlikte söyler: yurt dışından alınan belgenin gider veya maliyet olarak dikkate alınabilmesi, belgenin hizmetin alındığı ülkede uygulanan vergi mevzuatı çerçevesinde geçerli bir belge olduğunun kabulüne bağlıdır; belgedeki bedel, belgenin düzenlendiği gün Merkez Bankası döviz alış kuruyla Türk Lirası'na çevrilerek kaydedilir; inceleme sırasında lüzum görülmesi hâlinde mükellefler bu belgeleri tercüme ettirmek zorundadır. Pratik karşılığı şudur: hizmet sağlayıcının panelinden indirilen fatura PDF'i, o ülkenin kurallarına göre düzenlenmiş bir belge olduğu sürece kullanılabilir; ama her ay indirilip arşivlenmesi, gerektiğinde tercümeye hazır tutulması gerekir.

Aboneliğin şirket kartından ödenmiş olması belgenin yerini tutmaz. Banka ve kart kayıtları ödemeyi ispatlar, işlemin kendisini değil; bu ayrımı kart slipi ve ekstresi yazımızda örnekleriyle ele aldık. Yıllık ödenen bir aboneliğin faturasının bir yıl sonra panelden kaybolabileceğini de hesaba katmak gerekir; belgeleri ödeme ayında indirip saklamak, sonradan aramaktan kolaydır.

KDV'nin yanında vergi kesintisi de çıkar mı?

Yurt dışına yapılan ödemelerde ikinci bir vergi katmanı vardır: gelir ya da kurumlar vergisi kesintisi. Burada belirleyici olan, parayı neyin karşılığında ödediğinizdir. Gelir İdaresi'nin özelgeleri yazılım ödemelerini üç başlıkta toplar.

İkinci katman da var: ödemenin yapıldığı ülkeyle Türkiye arasında çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması varsa, anlaşmanın gayrimaddi hak bedellerine ilişkin maddesi iç mevzuattaki orandan daha düşük bir üst sınır koyabilir. Bursa Vergi Dairesi Başkanlığı'nın 6 Haziran 2022 tarihli, kurumsal e-posta ve bulut depolama alımına ilişkin özelgesinde, İrlanda mukimi firmaya yapılan gayrimaddi hak bedeli ödemelerinde Türkiye'nin vergi alma hakkının gayrisafi tutarın yüzde 10'unu aşamayacağı belirtilir. Ancak anlaşma hükümlerinden yararlanabilmek için karşı tarafın kendi ülkesinin yetkili makamlarından aldığı mukimlik belgesini ibraz etmesi gerekir; İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı'nın 28 Şubat 2023 tarihli özelgesi, belge ibraz edilmediğinde anlaşma yerine iç mevzuat hükümlerinin uygulanacağını söyler.

Özelgeler yalnızca kendilerine sorulan olay ve soran mükellef bakımından bağlayıcıdır; aynı sonucun sizin sözleşmeniz için de çıkacağı garanti değildir. Abonelik sözleşmesinin size ne verdiği, yani sadece kullanım hakkı mı yoksa çoğaltma ve dağıtma hakkı mı tanıdığı, bu ayrımın can alıcı noktasıdır ve cevabı sözleşme metninde yazar.

Bireysel abonelikle şirket aboneliği aynı şey değil

Kişisel kullanım için alınan bir müzik ya da dizi aboneliğinde kimse 2 No.lu beyanname vermez; bunun sebebi verginin olmaması değil, sorumluluğun yer değiştirmesidir. KDV Kanunu'nun 9. maddesine 2017 yılında eklenen cümleyle, Türkiye'de ikametgâhı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi bulunmayanların KDV mükellefi olmayan gerçek kişilere elektronik ortamda sunduğu hizmetlerin vergisi, bu hizmeti sunanlar tarafından beyan edilip ödenir. Gelir İdaresi bu mükellefler için "Elektronik Hizmet Sunucularına Özel KDV Mükellefiyeti" adlı özel bir kayıt ve 3 No.lu KDV beyannamesi oluşturmuştur; bu mükellefler için işe başlama bildirimi ya da defter tutma zorunluluğu da aranmaz.

Aynı hizmeti şirket adına almaya başladığınız anda tablo değişir: artık muhatap KDV mükellefi bir işletmedir, dolayısıyla beyan yükümlülüğü yeniden alıcıya geçer. Bu yüzden hesabın işletme adına açılması, vergi kimlik bilgilerinin hizmet sağlayıcının panelinde doğru girilmesi ve faturanın işletme adına düzenlenmesi önemlidir; kişisel hesaptan alınan bir abonelik hem belge hem beyan tarafında sorun çıkarır.

Son bir kavram karışıklığını da gidermek gerekir: dijital hizmet vergisi, buradaki KDV sorumluluğundan bağımsızdır. Dijital Hizmet Vergisi Uygulama Genel Tebliği'ne göre verginin mükellefi dijital hizmet sağlayıcılarıdır; hizmeti satın alan Türkiye'deki müşteriye genel bir beyan yükümlülüğü getirilmemiştir. Yurt dışı aboneliklerinizde sizi ilgilendiren, sorumlu sıfatıyla KDV ile duruma göre gündeme gelen vergi kesintisidir.

Bu düzenin tek sırrı, belgeleri ödeme ayında toplamak ve ay kapanmadan listeyi gözden geçirmektir; biz de LA Fish uygulamasında fiş ve faturaları ay ay gruplayan bir düzen kurduk.