Kira stopajı nedir?
Kira stopajı, mülk sahibinin kira gelirine ait gelir vergisinin, kira ödenirken kiracı tarafından peşin olarak kesilip devlete yatırılmasıdır. Dayanağı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinin 5/a bendidir; GVK 70. maddede sayılan mal ve hakların (bina, arsa, işyeri, araç gibi) kiralanması karşılığında yapılan ödemelerde oran %20'dir. Kiracı, mülk sahibi adına bir tür "tahsildar" olarak çalışır.
Kim keser, kim kesmez?
Stopajı yalnızca GVK 94'te sayılan vergi sorumluları keser:
- Sermaye şirketleri, kooperatifler, kamu idareleri ve kuruluşları,
- Bilanço ya da işletme esasına göre defter tutan ticaret erbabı,
- Serbest meslek erbabı, defter tutan çiftçiler.
| Kiracı | Mülk sahibi | Stopaj |
|---|---|---|
| Şirket / defter tutan işletme | Birey (şahıs) | Var, %20 |
| Şirket | Şirket | Yok; mülk sahibi KDV'li fatura keser |
| Birey | Birey | Yok (konut ya da işyeri fark etmez) |
| Şirket (çalışanına konut) | Birey | Var, %20 |
Formül ve örnekler
- Stopaj = brüt kira × 0,20
- Net kira = brüt kira × 0,80
- Brüt kira = net kira ÷ 0,80 (= net × 1,25)
Brüt anlaşma
Aylık brüt 25.000 TL'lik dükkân kirası: kiracı 5.000 TL stopajı keser, mülk sahibine 20.000 TL öder. Yılda 60.000 TL stopaj kiracının muhtasar beyannamesiyle mülk sahibi adına yatırılır.
"Elime net 30.000 TL geçsin"
Brüt = 30.000 ÷ 0,80 = 37.500 TL; stopaj 7.500 TL. Sözleşmede brüt tutarı yazmak, stopajın kimin yükü olduğu tartışmasını önler; çoğu işyeri sözleşmesinde "brüt kira ... TL, stopaj kiracı tarafından ödenir" ifadesi kullanılır.
Stopaj mı, KDV mi?
Bu ikisi farklı vergilerdir ve aynı kirada genellikle birlikte görülmez. Mülk sahibi bir birey olup kiralamayı ticari faaliyet olarak yapmıyorsa KDV hesaplanmaz; kiracı (vergi sorumlusuysa) gelir vergisi stopajı keser. Mülk sahibi bir şirket ya da ticari faaliyeti kapsamında kiralama yapan bir mükellefse kira faturalı ve KDV'lidir (genel oran %20); bu durumda gelir vergisi stopajı yapılmaz. KDV'li kiralar için KDV hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Mülk sahibi açısından: beyanname ve mahsup
Kesilen stopaj, mülk sahibinin yıllık gelir vergisinin peşin ödenmiş kısmıdır. Stopajlı işyeri kira geliri, kanunda yıl yıl belirlenen beyan sınırını aşarsa yıllık beyannameyle bildirilir; beyannamede hesaplanan vergiden yıl boyunca kesilen stopajlar düşülür, fazlası mahsup ya da iade edilir. Sınırın altında kalan stopajlı işyeri kirası ise tek başına beyan edilmez; stopaj nihai vergi sayılır. Yıllık kira gelirinin vergisini tahmin etmek için gelir vergisi hesaplayıcısına ücret dışı tarifeyle bakabilirsiniz.
ℹ️ Önemli: Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; mali müşavirlik yerine geçmez. Beyan sınırı, istisna tutarları ve gider yöntemi yıl yıl değişir; kira gelirinizin beyanı için SMMM'nize ya da GİB kira geliri rehberine başvurun.