KDV hesaplama: KDV dahil ve hariç tutar

İki formül: KDV eklemek ve KDV'yi ayırmak

KDV, malın ya da hizmetin vergisiz bedeli (matrah) üzerinden hesaplanır. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 20. maddesi matrahı "teslim ve hizmet işlemlerinin karşılığını teşkil eden bedel" olarak tanımlar. Bu yüzden iki yönün formülü birbirinin tersidir:

Oran formüle ondalık olarak girer: %20 için 0,20, %10 için 0,10, %1 için 0,01.

En sık hata: KDV dahil tutardan yüzde 20 düşmek

Elinizde KDV dahil 1.200 TL'lik bir fiş var ve vergisiz tutarı arıyorsunuz. Akla ilk gelen "1.200'ün %20'si 240, kalan 960" hesabıdır ve yanlıştır. %20, KDV dahil toplamın değil matrahın yüzde 20'sidir. Doğrusu 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL matrah ve 200 TL KDV'dir; kontrol için 1.000 × 1,20 = 1.200.

Pratik bir ezber: KDV dahil bir tutarın içindeki KDV payı, oran / (1 + oran) kadardır. Bu, %20'de 1/6 (yaklaşık %16,67), %10'da 1/11 (yaklaşık %9,09), %1'de 1/101 (yaklaşık %0,99) eder. 1.200 TL'nin altıda biri gerçekten 200 TL'dir.

Yanlış yöntemin farkı küçük tutarlarda göze batmaz ama birikir: ayda KDV dahil 100.000 TL'lik alışta yanlış hesap matrahı 80.000 TL gösterir, doğrusu 83.333,33 TL'dir. İndirilecek KDV'yi 3.333 TL fazla gösteren bir döküm, beyannameyle tutmaz.

2026'da KDV oranları

KDV Kanunu'nun 28. maddesi Cumhurbaşkanına oranları belirleme yetkisi verir. 7 Temmuz 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan kararla 10 Temmuz 2023'ten bu yana uygulanan oranlar şunlardır:

Bir ürünün hangi listede olduğu çoğu zaman ayrıntıya bağlıdır (aynı ürün grubunun bir türü %1'de, diğeri %20'de olabilir). Emin değilseniz satıcının faturasındaki oranı esas alın; fatura düzenleyecekseniz güncel listeye ya da mali müşavirinize bakın. "Diğer" seçeneği eski tarihli belgeleri (ör. 2023 öncesi %18 ve %8) kontrol etmek için konuldu.

Örnekler

Teklif hazırlamak (KDV ekleme)

Bir iş için 45.000 TL + KDV fiyat verdiniz. Müşterinin ödeyeceği: 45.000 × 1,20 = 54.000 TL. Faturada 45.000 TL matrah ve 9.000 TL KDV yazılır.

Fişten gideri ayırmak (KDV'yi ayırma)

Kırtasiyeden KDV dahil 870 TL'lik alış yaptınız. Matrah 870 ÷ 1,20 = 725 TL, KDV 145 TL. Defterde gider 725 TL, indirilecek KDV 145 TL olarak ayrılır (KDV mükellefiyseniz ve belge indirim şartlarını taşıyorsa).

%10 oranlı bir kalem

KDV dahil 1.650 TL'lik %10 oranlı bir hizmette matrah 1.650 ÷ 1,10 = 1.500 TL, KDV 150 TL'dir. Aynı tutar yanlışlıkla %20 ile ayrılsaydı KDV 275 TL çıkardı.

Tevkifatlı faturada ne değişir?

KDV tevkifatında vergi yine aynı formülle hesaplanır; değişen, hesaplanan KDV'nin bir kısmını kimin beyan edip ödeyeceğidir. Tam tevkifatta KDV'nin tamamını alıcı; 5/10, 7/10 ya da 9/10 gibi kısmi tevkifatta ise belirtilen kısmını alıcı sorumlu sıfatıyla öder, kalanını satıcı tahsil eder. Hangi işin hangi oranda tevkifata tabi olduğu KDV Genel Uygulama Tebliği'nde iş türüne göre sayılır. Bu hesaplayıcı tevkifatı ayırmaz: önce toplam KDV'yi bulup sonra faturanızdaki tevkifat oranıyla çarpabilirsiniz (ör. 9.000 TL KDV'de 5/10 tevkifat: 4.500 TL alıcı öder, 4.500 TL satıcıya ödenir).

Sık sorulanlar

KDV hesaplarken kuruş nasıl yuvarlanır?

Bu araç sonucu kuruşa yuvarlar. e-Fatura'da KDV satır bazında hesaplanıp yuvarlandığı için çok kalemli bir faturanın toplam KDV'si, toplam tutar üzerinden yapılan tek hesaptan birkaç kuruş farklı olabilir; bu normaldir.

KDV dahil fiyat mı yazılmalı, hariç mi?

Tüketiciye yapılan satışlarda etiket ve tarifelerde vergiler dahil fiyat gösterilir (6502 sayılı Kanun ve Fiyat Etiketi Yönetmeliği). İşletmeler arası tekliflerde "+ KDV" yazmak yaygındır; karışıklığı önlemek için teklifte açıkça belirtin.

KDV mükellefi değilsem fişteki KDV'yi ayırmalı mıyım?

KDV mükellefi değilseniz (örneğin ücretli çalışan ya da istisnadaki bir esnafsanız) indirim hakkınız olmadığından KDV, ödediğiniz bedelin parçasıdır. Ayırmak yalnızca bütçede vergi payını görmek için işe yarar.